Pse duhet ta vizitosh Materën, qytetin e shpellave

Ka qytete që i viziton dhe qytete që të ndryshojnë mënyrën si e sheh botën. Matera, në rajonin e Basilicata-s, është nga të dytat. E ndërtuar mbi një luginë të thellë, me shtëpi të gdhendura në shkëmb njëra mbi tjetrën, është një nga vendbanimet më të vjetra të botës që ka qenë i banuar pa ndërprerje.

Sassi: shtëpitë në shkëmb

Zemra e Materës janë «Sassi», dy lagje të vjetra, Sasso Barisano dhe Sasso Caveoso, ku shpellat natyrore u kthyen ndër shekuj në shtëpi, kisha, punishte dhe stalla. Rrugët e njërës shtëpi janë çatia e tjetrës, shkallët ngjiten dhe zbresin pa fund, dhe nga çdo kthesë hapet një pamje e re mbi luginën e Gravina-s.

Sassi të Materës nga ana tjetër e luginës, ku shtrihet Parku i Murgias.

Nga turpi te krenaria

Në mesin e shekullit XX, Sassi ishin bërë simbol i varfërisë: familje të mëdha jetonin në shpella pa ujë dhe pa drita, bashkë me kafshët. Shkrimtari Carlo Levi i përshkroi në librin «Krishti u ndal në Eboli» dhe qeveria italiane i shpërnguli banorët në lagje të reja. Për dekada, Sassi mbetën bosh.

Pastaj ndodhi mrekullia. Në vitin 1993 UNESCO i shpalli Trashëgimi Botërore, banorët dhe artizanët filluan t'i rindërtonin me kujdes, dhe shpellat u kthyen në hotele, restorante dhe galeri. Në vitin 2019 Matera u bë Kryeqyteti Evropian i Kulturës, dhe sot është një nga destinacionet më të kërkuara të Italisë.

Kishat shkëmbore dhe Casa Grotta

Në Matera dhe përreth saj ka mbi njëqind e pesëdhjetë kisha të gdhendura në shkëmb, shumë prej tyre me afreske bizantine. Santa Maria de Idris, e ngritur mbi një shkëmb në Sasso Caveoso, është më e njohura. Për të kuptuar si jetohej dikur, vizitoni një «Casa Grotta», një shtëpi-shpellë e mobiluar si në fillim të shekullit XX, me shtratin, veglat e punës dhe vendin e mushkës.

Matera natën: mijëra drita të ndezura mbi shkëmb, si një pemë Krishtlindjesh.

Një skenë filmi

Pamja e Materës, që të kujton Jerusalemin e lashtë, ka tërhequr regjisorë nga e gjithë bota. Këtu u xhiruan, ndër të tjera, «Pasioni i Krishtit» i Mel Gibson-it dhe skena e ndjekjes me makinë në filmin e James Bond-it «No Time to Die». Shumë vizitorë e njohin Materën para se ta kenë vizituar.

Shijet e Materës

Buka e Materës, «pane di Matera», me formë të veçantë dhe kore të trashë, është produkt i mbrojtur dhe ruhet e freskët për ditë të tëra. Provoni edhe «crapiata», supë me bishtajore, piperat e thatë «peperoni cruschi» dhe djathërat e Murgias. Në mbrëmje, nga Piazza Vittorio Veneto ose nga belvederi i Murgia Timone, dielli që perëndon mbi Sassi është një pamje që nuk harrohet.

Matera ndodhet rreth 65 kilometra nga Bari. Mund ta shtoni në turin tonë të Puglia-s ose në një fundjavë të personalizuar në Italinë jugore, bashkë me Alberobellon dhe Polignano a Mare.